Trang chủ > Chính trị & Xã hội > Các nước phát triển đối phó với việc Trung Quốc giảm xuất khẩu đất hiếm

Các nước phát triển đối phó với việc Trung Quốc giảm xuất khẩu đất hiếm

Tháng Mười Một 2, 2010
Thanh Phương / RFI
…bài học cảnh báo trước cho những nước như Việt Nam chuẩn bị trở thành nguồn cung cấp đất hiếm cho Nhật Bản.

Hôm qua 31/10, sau cuộc hội đàm song phương tại Hà Nội, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và thủ tướng Naoto Kan đã ra thông cáo cho biết là Việt Nam sẽ cung cấp đất hiếm cho Nhật Bản. Cũng giống như nhiều nước phát triển khác, Nhật Bản đang phải đối phó với việc Trung Quốc hạn chế xuất khẩu đất hiếm.

Danh từ « đất hiếm » dùng để chỉ 17 chất kim loại được sử dụng chủ yếu trong các ngành điện tử và chế tạo xe hơi, để sản xuất những sản phẩm như màn ảnh phẳng hoặc xe hơi chạy bằng hai nhiên liệu điện và xăng hoặc dầu diesel. Cho tới nay, Trung Quốc gần như nắm độc quyền về đất hiếm, vì nước này sản xuất đến 97% nguyên liệu này trên thế giới, tuy chỉ chiếm khoảng 50% trữ lượng toàn cầu.

Nhật Bản là quốc gia phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn đất hiếm của Trung Quốc. Nếu Trung Quốc ngừng xuất khẩu nguyên liệu này, đến tháng 3 hoặc tháng tư, Nhật Bản sẽ không còn đất hiếm và đây sẽ là một thảm họa cho ngành công nghiệp của nước này. Hôm nay, thứ trưởng Thương mại Trung Quốc đã một lần nữa trấn an rằng quota xuất khẩu đất hiếm cho năm 2011 sẽ không giảm đáng kể so với mức hiện nay.

Nhưng mặc dù Bắc Kinh vẫn chối, trên thực tế, việc cung cấp đất hiếm cho Nhật Bản đã bị gián đoạn rất nhiều trong những tuần qua, có lẽ là do hậu quả của căng thẳng Nhật-Trung. Thành ra, Tokyo phải lo tìm những nguồn cung cấp đất hiếm khác như Việt Nam, để giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Không chỉ có Nhật, mà nhiều nước phát triển khác cũng đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung cấp đất hiếm, chẳng hạn như Đức.

Vào tháng trước, chính phủ Berlin đã thông qua một loạt các biện pháp theo hướng này, dự trù là sẽ ký nhiều hiệp định song phương hơn với các nước sản xuất đất hiếm. Nhưng Liên hiệp châu Âu còn đi xa hơn, vì trong chiến lược thương mại cho 10 năm tới, sẽ chính thức được công bố trong tháng này, Liên hiệp châu Âu dự trù sẽ thi hành những biện pháp trừng phạt những nước nào ngăn chận việc tiếp cận các nguồn nguyên liệu hiếm và các nguồn năng lượng cần thiết cho tăng trưởng kinh tế của khối này.

Về phần Hoa Kỳ, nhân hội nghị thượng đỉnh tại Hà Nội vừa qua, Ngoại trưởng Hillary Clinton đã yêu cầu Trung Quốc làm rõ chính sách xuất khẩu đất hiếm của nước này. Theo phái đoàn Mỹ, bà Clinton đã nhận được những « bảo đảm » từ phía Ngoại trưởng Dương Khiết Trì về vấn đề này. Nhưng vào đầu tuần qua, Nhà trắng đã cho biết là họ thẩm định khả năng Trung Quốc giảm xuất khẩu đất hiếm.

Đất hiếm và ô nhiễm môi trường

Thật ra, Trung Quốc hoàn toàn có quyền giảm bớt xuất khẩu đất hiếm, với lý do là để bảo vệ nguồn tài nguyên không phải là vô tận này và cũng để bảo đảm tăng trưởng bền vững. Đúng là trong việc sản xuất đất hiếm, Trung Quốc đang gặp phải những vấn đề về khai thác lậu và ô nhiễm môi trường.

Cho tới nay, sở dĩ nhiều nước không còn sản xuất đất hiếm nữa là vì không cạnh tranh nổi với đất hiếm giá rẻ của Trung Quốc và cũng vì khai thác nguyên liệu này gây ô nhiễm rất nặng nề. Trước đây Đặng Tiểu Bình đã từng tự hào tuyên bố : « Trung Đông có dầu hỏa, Trung Quốc có đất hiếm ». Nhưng sau 20 năm khai thác đất hiếm một cách vô độ, sự tàn phá môi trường đã lên đến mức mà nước này phải nghĩ đến việc giảm bớt sản lượng, buộc các nước khác san sẻ gánh nặng này.

Thật vậy, để khai thác đất hiếm, người ta phải dùng đến nhiều hóa chất như sulfate, ammonia,. . . và những hóa chất này sau đó sẽ thấm vào nước sông và đất canh tác chung quanh, gây nhiễm độc đến mức mà cây trồng sau khi được tưới bằng nước sông nhiểm hoá chất sẽ không lớn được nữa và hậu quả sản lượng sụt giảm.

Khỏi cần nói thì ai cũng đoán ra rằng không thể uống được nguồn nước ô nhiễm đó. Đó là trường hợp xảy ra ở tất cả những khu vực khai thác đất hiếm ở Trung Quốc và đây cũng là bài học cảnh báo trước cho những nước như Việt Nam chuẩn bị trở thành nguồn cung cấp đất hiếm cho Nhật Bản.

 

%d bloggers like this: