Trang chủ > Người Việt hải ngoại > Mang nợ, xa xứ, tố cáo bị làm nô lệ

Mang nợ, xa xứ, tố cáo bị làm nô lệ

Tháng Năm 13, 2011

James C. McKinley Jr, New York Times
NKTA, Đàn Chim Việt

HOUSTON – Quảng cáo trên truyền hình Hà Nội đã quá quyến rũ đối với người thợ hàn, có thật đúng như thế không? Một công ty liên doanh với nhà nước cung cấp công ăn việc làm tại Hoa Kỳ trả $15 một giờ, cộng thêm lương phụ trội nếu làm thêm, một mức lương quá cao so với những người đàn ông như Ngô Bá Chín (Chiến?) có thể kiếm được tại Việt Nam.

Ngô Bá Chín, tiền cảnh, và thợ hàn Việt Nam khác cho rằng họ đã được đưa đến đất nước qua những lời hứa cuội. Ảnh NYTimes

Tammy Trần thay mặt cho đàn ông Việt Nam, kiện hai công ty Mỹ không có việc làm cho họ.

Khi ông gặp các đại lý đại diện các công ty, họ đòi hỏi một phí khoản $10.000 USD để môi giới anh ta với một công ty Mỹ đang tìm kiếm người lao động. Ông thế chấp nhà và vay mượn rất nhiều từ các người thân trong gia đình để có đủ số tiền đó.

Lệ phí mở đầu cho hai năm thử thách gian nan làm ông Ngô  sạt nghiệp và sống lưu đày ở Houston. Ông là một trong số 50 thợ hàn Việt Nam đang tranh tụng trong các vụ kiện cho rằng họ bị đối xử như lao công nô lệ tại Hoa Kỳ.

Một vụ kiện cấp tiểu bang dẫn đến giải quyết ngoài tòa án buộc hai công ty Mỹ đền $60 triệu Mỹ kim, nhưng hiện nay một vụ án của liên bang đã được nạp đơn khởi tố các công ty Việt Nam tuyển dụng các thợ hàn trong tệ nạn buôn bán người.

Rốt cuộc là các công nhân đã cáo buộc – và các công ty đã chối – rằng họ đã bị mang tới đây bằng những lời hứa cuội, bị đối xử tệ hại trong sự gần như giam hãm và sau đó đột ngột bị sa thải trước khi họ dự kiến sẽ hoàn thành công việc để có thể giúp họ trả nợ.

“Họ muốn dùng sức lao động của chúng tôi như một chuyện đổi chác, và họ muốn bóc lột chúng tôi,” ông Ngô nói.

Qua những cuộc phỏng vấn, bốn trong số những người đàn ông, kể rằng họ đã được tuyển dụng như thế nào thông qua điều lệ xuất khẩu lao động của hệ thống nhà nước Việt Nam và phải vay nợ rất cao để nộp lệ phí đòi hỏi. Nó là một hệ thống mà Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ kết luận trong một bản báo cáo 2010 thường làm cho công nhân “dễ bị lợi dụng làm nô lệ để trả nợ và cưỡng bức lao động.”

Bốn công ty tham gia vào cuộc trao đổi này đều chối bỏ tất cả việc sai trái. Trong tháng này, các quan chức của Tổng công ty xuất khẩu lao động cáo buộc những người đàn ông nói láo và phủ nhận việc họ đã bị lừa dối hoặc lợi dụng. Các luật sư của hai công ty Mỹ, những người đã đồng ý giải quyết vụ án cũng chối bỏ những lời xác quyết của thợ hàn là họ đã bị trả lương thấp hoặc được lưu giữ không cho rời khỏi chỗ ở.

Nhưng Tony Buzbee, một luật sư bên phía các thợ hàn, cho biết thân chủ của ông đã bị ép buộc vào một hình thức làm nô lệ/gia công để trả nợ. Không những họ phải trả hàng ngàn đô la trong chi phí cho các công ty Việt Nam, mà họ còn bị các người chủ Mỹ đòi phải trả tiền mướn nhà cao cho những căn hộ lụp xụp, tiền chuyên chở đến nơi làm việc và những chi phí khác.

Các công nhân nói rằng các công ty Mỹ ILP Agency LLC – đã bố trí cho chuyến đi và nhà ở của họ cũng đã giữ hộ chiếu của họ và cô lập họ, nói rằng cảnh sát sẽ bắt giữ và trục xuất họ nếu họ rời tòa nhà nơi họ sống.

Các thợ hàn cho biết họ đã trả cho các viên chức trực thuộc chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam – Interserco và Vinamotors – từ $6,500 đến $15,000 Mỹ kim tiền lệ phí. Đổi lại, họ nói rằng họ đã được hứa sẽ có việc làm ổn định trong hai năm rưỡi tại Hoa Kỳ, với mức lương $15 một giờ.

Hầu hết thế chấp nhà cửa và vay mượn từ người thân và bạn bè để đủ tiền thanh toán đầu năm 2009. Một số vay từ chính các công ty xuất khẩu lao động, bàn giao giấy chủ quyền của ngôi nhà họ.

Nhưng Coast to Coast Resources Inc, công ty Texas đã thuyên chuyển họ đến Houston và giao họ cho một nhà máy đóng tàu thuê, cho họ nghỉ vào tháng Hai năm 2009, chỉ sau tám tháng làm việc, bởi vì thị thực làm việc của họ đã hết hạn và  Sở Lao động Hoa Kỳ đã không gia hạn cho họ, tài liệu tòa án cho thấy.

Các công nhân còn nợ hàng ngàn đô la mà họ không thể trả các món nợ này bằng mức lương ít ỏi ở Việt Nam. Hầu hết đã từ chối một lời mời của ILP Agency mua vé máy bay cho họ bay về Việt Nam. Một vài người đã tìm sự trợ giúp của một tín đồ của Nhân chứng Giê-hôva – người đã đến cửa của họ và để lại một danh thiếp.

Tammy Tran, một  luật sư Mỹ gốc Việt nổi tiếng ở Houston, đã đến trợ giúp, thay mặt họ khởi kiện các công ty Mỹ và tranh cãi, ngoài những chuyện khác ra, rằng hợp đồng của họ đã bị vi phạm. Cô cũng kêu gọi các nhà thờ địa phương và người Việt di dân để cho họ quần áo, nhà ở và thức ăn.

Trong tháng hai, Coast to Coast Resources và ILP Agency đạt được một thỏa thuận ngoài tòa án, giải quyết với những thợ hàn, đồng ý trả họ tổng cộng khoảng $60 triệu bồi thường thiệt hại.

Tuy nhiên, chiến thắng này là con số không, bởi vì theo các điều khoản của hợp đồng, các chủ nhân của các công ty không chịu trách nhiệm và các công ty không có tài sản, luật sư tham gia đàm phán cho biết. Các thợ hàn vẫn chưa nhận được một xu teng nào.

Trong khi đó, các công nhân cho biết họ đã bị đe dọa từ những người có liên hệ với các công ty lao động ở Việt Nam vì vụ kiện. Họ nói rằng họ lo sợ cho cuộc sống của họ nếu họ trở về VIệt Nam.

Khi các công nhân đến Houston tháng Năm và tháng Sáu năm 2008, họ được đưa đến những căn hộ bẩn thỉu, không có đồ đạc ở Pasadena, bang Texas. Bốn người đàn ông được yêu cầu chia nhau mỗi căn hộ hai phòng ngủ, trả $500 một người trong khi tiền thuê cho căn hộ bình thường chỉ bằng một phần tư giá đó, ông Ngô nói.

“Đó là một căn hộ rất bẩn, không có giường, không có đồ nội thất, có mùi hôi hám, gián chạy đầy nhà,” ông nhớ lại. “Thảm trải nhà dơ bẩn và máy điều hòa không khí không chạy.”

Coast to Coast Resources cũng tính mỗi người $85 một tuần chỉ dùng một xe van đưa họ đi làm việc và một tiệm tạp hóa. Mỗi người đã phải trả thêm $280 cho các thiết bị hàn.

Scott Funk, một luật sư đại diện cho Coast to Coast trong vụ kiện ở tiểu bang, cho biết một thẩm phán tòa án huyện đã không thấy bằng chứng những người đàn ông đã bị lừa lọc hoặc lợi dụng. Ngoài ra, ông lưu ý, chủ công ty, ông Kenneth W. Yarbrough, không bị tòa án quy trách nhiệm.

Ông Ngô và ba thợ hàn khác nói rằng họ làm việc chủ yếu vào ban đêm  trong thân tàu tại Nhà máy đóng tàu Southwest Inc., nhưng họ đã được Coast to Coast trả lương, công ty này đã ký hợp đồng với Cơ quan ILP để mướn công nhân từ Việt Nam sang và giám sát họ, theo văn kiện của tòa án.

Các thợ hàn thừa nhận rằng ngay cả với các khoản khấu trừ họ đã có thể kiếm được từ $300 đến $400 một tuần. Một số người tìm được một người phụ nữ Việt Nam sống cùng một chung cư đã giúp họ tìm cách chuyển tiền về nhà.

“Đây là những công nhân hợp pháp những người đã ở đây với giấy thông hành hợp pháp và đã làm được khá tiền, và họ đã thất vọng khi họ không thể tiếp tục kiếm được nhiều tiền,” David J. Quân, một luật sư đại diện Cơ quan ILP trong vụ án cấp tiểu bang.

Ông Quân cho biết, hợp đồng chỉ hứa hẹn 10 tháng làm việc, có thể được triển hạn tùy thuộc vào giấy thông hành được thị thực. Ông nói thêm rằng các chỗ ở sơ sài nhưng đầy đủ, và các công nhân đã trả một mức lương công bằng.

Tuy nhiên, các thợ hàn cho rằng họ bị hạn chế ở khu chung cư và nơi làm việc vì những lời đe dọa trục xuất của chủ hãng ILP, Vũ Quốc Hưng. “Giống như bị giam giữ trong tù,” Nhã Trang cho biết, 29.

Phan Thanh Hân, 30 tuổi, một thợ hàn đã bỏ lại một con gái sơ sinh và người vợ, cho biết nợ anh vay thân nhân khiến anh không cố gắng tìm cách trốn. “Tôi cảm thấy rằng bởi vì số tiền tôi đã làm được rất ít, tôi đã không thành công,” anh nói. “Tôi nợ gia đình tôi. Tôi đã không mang lại cho họ những gì tôi đã hứa. ”

© NKTA (Bản tiếng Việt)

© Đàn Chim Việt

%d bloggers like this: